skip to Main Content
Klazomenai Antik Kenti

Klazomenai Antik Kenti

Klazomenai Nerede?

Klazomenai İzmirin/Urla ilçesinde bulunan antik bir İon kentidir. Kentin İzmir’e olan uzaklığı yaklaşık 49 Kilometredir. Klazomenai Antik Kentine gitmek için iki seçeneğiniz bulunmakta. İzmir/Urla arasında Vapur seferleri yapılmakta aynı zamanda E881 Karayolundan ilerleyerek O-32 karayoluna bağlandıktan sonra D300 karayolundan Klazomenai antik kentine gidebilirsiniz.

Klazomenai Antik Kenti

Kentin yerleşim tarihi İÇ III. Bin yıla değin inmektedir. Günümüzde Limantepe denen höyükte İlk Tunç Çağı’na ait kalıntılar ortaya çıkarılmıştır. İÖ 1000’lerde Yunanistan’dan göçlerle gelen ve İon lehçesi konuşan halk buraya yerleşmeye başladı. Klazomenai 12 ion kentinin oluşturduğu birliğin de üyesiydi fakat İÖ 499’da Pers egemenliğine karşı ayaklanan diğer İonlara katıldılarsada, sonunda teslim olmak zorunda kaldılar. Kent İÖ V. Yüzyılın ortalarına doğru Delos Birliğine katıldı.
İskender’in Granikos Çarpışmasını (İÖ 334) kazanması üzerine bütün öteki Batı Anadolu kentleri gibi özgürlüğüne kavuştu. İskender’in ölümünden sonra Antigonos Monophtalmos’un denetimine girdi. Klazomenai’yi daha sonra Pergamon krallığının sınırları içine alınmış olarak görüyoruz. İÖ 133’ten sonra Roma’nın Asya Eyaleti kentlerinden biri olduysa da giderek küçüldü ve bir süre sonra da ticari, askeri ve diplomatik önemini yitirdi.

Klazomenai Zeytin Yağı İşçiliği

Klazomenai Zeytin Yağı Deposu
Klazomenai Zeytin Yağı İşçiliği

Kentin önemi İÖ VI. Yy’a tarihlendirilen bir zeytin yağı üretim yapısının burada bulunmuş olmasından ileri gelmektedir. Hatta ünlü Filozof Herodotos kenti ve çevresini şu şekilde betilmelmiştir ” Panionion’da toplanan İonlar, kentlerini bizim yeryüzünde bildiğimiz en güzel gökyüzü ve en güzel iklimde kurmuşlardır. Ne daha kuzeydeki bölgeler, ne de daha güneyde kalanlar İonia ile bir tutulamaz; hatta ne doğusu, ne de batısı; kimisi soğuk ve ıslak, kimisi sıcak ve kurak olur.” demiştir.
Anadolu’da prehistorik dönemlerde yerleşim merkezi kurulduğunda zeytini ezen ve yağını çıkaran araçlar, arkeolojik kazılar sonucunda günışığına çıkartılmaktadır. Buralardan ele geçen buluntular arasında zeytinin içerdiği su ve ayrıştırma işleminde kullanılan sıcak suyun karıştığı, zeytinyağının ayrıştırmaya yarayan toprak kaplar; zeytini ezmekte kullanılabilecek el havanları, öğütme taşları yer almaktadır. Ancak, bunlar büyük ölçekli yağ üretiminden çok, ev içi yağ gereksinimlerini karşılayan, taşınabilir basit araçlardı. Klazomenai’de ortaya çıkarılan ise, o dönemin ölçekleri içinde büyük üretime yönelik bir işlik-atölye olarak dikkat çekmektedir. Klazomenai’de karşılaşılan yenilikler, tarihin akışı içinde Doğu Akdeniz havzasından Batı Akdeniz-Ege havzasına doğru dağılan yabani zeytin ağacının ıslah edilerek bir kültür bitkisine dönüştürülmesinde ve meyvelerinden yağ elde edilmesinde İonia’nın büyük önemi olduğunu göstermektedir.

Klazmoneaia halkı, zeytinden yağ elde edilen tesislere yeni düzenlemelerle yeniden işlerlik kazandırdılar; kapasiteyi arttırdılar. Bu yeni işliğin önemi, çağ daşlarından çok ileri bir kenolojinin kullanılmış olmasından kaynaklanmaktadır. Çok küçük boyutlardaki kazılarda bile VI. Yy’dan 3 atölye bulunması ve bunların aynı katmanda ortaya çıkarılması “yoğun zeytinyağı yapıldığına” işaret etmektedir. Zeytinyağı işliği, Anadolu’da o dönemde, zeytinyağı üretiminde ne denli ileri bir teknoloji kullanıldığını ortaya çıkartmıştır. Zeytinyağı, insanların yerleşik düzene geçtiklerinde elde ettikleri ilk tarımsal ürünlerden birisidir. Klazomenai kazılarında ortaya çıkarılan, üretimde kulanılmış bazı kaplardan, zeytinyağının geçmişnin en az 5 bin yıl öncesine inebileceğini ileri sürülebilir. İÖ VI. Yy’da Klazomoneai zeytinyağı işlerinde gerçekleşen yeniliklerin Akdeniz Bölgesindeki yabani zeytin ağacının ıslah edilip kültür bitkisine dönüştürülmesine ve meyvelerden yağ edilmesine katkıda bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu katkılar, bileşik kaplar esasına göre çalışan ve kesintisiz üretim sağlayan üç gözlü yağ ayrıştırma düzeneği, zeytin kırma değirmenin sert taştan yontulmuş ve bir mil çevresinde dönen ağır silindirlerden oluşturulması, büyük kapasiteli üretimi sağlamak için büyük pres ve bunun zorunlu bir sonucu olarak baskı sırasında bucurgat kullanılmasıdır.

Zeytinyağını taşımak amacıyla kullanılan Urla’ya özgü anforaların zeytinyağının önemli bir dışsatım ürünü olduğunu göstermektedir. Klazomenai’de yoğun anfora üretimini gösteren bulguların yanı sıra Karadeniz kolonilerinde ve diğer merkezlerde de bu anaforların çok sayıda bulunması dışsatımın da yoğun olarak yapıldığını belli etmektedir. Klazomenai’ya özgü depo anaforların o günkü dünyaya, Akdeniz havzasındaki toplumlara yayıldığını görmekteyiz.

Klazomenai Lahitleri

Klazomenai Lahitleri
Klazomenai Lahitleri Kazı Alanı

Klazomenai geniş bir alana yayılmıştı. Karantina adası ve onun hemen karşısındaki Limantepe’den batıdaki Ayyıldıztepe’yle Cankurtarantepe’nin eteklerine kadar uzanmaktaydı. Klazomenai’nin merkezini, bugün tümüyle dolmuş olan iki körfezin arasındaki Limantepe yarımadasıyla onun batısındaki alan oluşturuyordu. Günümüze fazla kalıntının ulaşmadığı kent Antik Çağ’da boyalı figürlerle bezeli pişmiş toprak lahitler üretmekle ünlüydü.

This Post Has 0 Comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Back To Top
×Close search
Ara